Triển khai thực hiện Dự án Điều tra, đánh giá khoanh vùng cấm, vùng hạn chế khai thác, sử dụng nước dưới đất trên địa bàn tỉnh Sơn La

9/24/2018 8:27:32 AM

Nước là tài nguyên vô cùng quý giá, trong đó nước dưới đất được coi là nguồn cung cấp nước chất lượng cho mục tiêu ăn uống, sinh hoạt và sản xuất của nhân dân do có ưu thế hơn về chất lượng so với nước mặt. Tuy nhiên, việc khai thác, sử dụng, bảo vệ nước dưới đất không hợp lý dẫn đến nguy cơ suy giảm cả chất lượng, số lượng. Nắm bắt được yêu cầu quản lý nước dưới đất trong tình hình hiện nay, UBND tỉnh Sơn La đã giao Sở Tài nguyên và Môi trường là chủ đầu tư thực hiện Dự án Điều tra, đánh giá kh

Sơn La là tỉnh có trữ lượng nước nước dưới đất ở mức độ khá và có chất lượng tương đối tốt. Tuy nhiên, hiện nay việc tăng trưởng mạnh mẽ của nền KT-XH tỉnh Sơn La cùng với việc xây dựng và phát triển các khu công nghiệp, các khu dân cư, các khu đô thị mới, các khu sản xuất chế biến nông lâm sản tập trung đã kéo theo nhu cầu khai thác, sử dụng nước dưới đất phục vụ sản xuất và sinh hoạt ngày càng tăng. Do hệ thống cấp nước tập trung chủ yếu đáp ứng cho sinh hoạt, dịch vụ khu vực đô thị và cũng chưa đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng nước trong tỉnh nên hầu hết các khu công nghiệp, các nhà máy, xí nghiệp, các khu dân cư, các khu đô thị mới, các khu sản xuất chế biến nông lâm sản và các hộ dân trong tỉnh đã và đang khoan giếng khai thác nước dưới đất hoặc sử dụng nước dưới đất xuất lộ (từ các mó, huổi) để tự cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt của mình. Chính vì vậy, nhu cầu khai thác sử dụng nước dưới đất trên địa bàn tỉnh Sơn La đã gia tăng một cách bùng phát, dẫn đến nguy cơ suy thoái tài nguyên nước dưới đất của tỉnh về cả trữ lượng và chất lượng.
Bên cạnh đó, tốc độ công nghiệp hoá, đô thị hoá diễn ra mạnh mẽ cũng đã khiến nguồn nước mặt bị thu hẹp, thêm vào đó là việc xả chất thải vào nguồn nước gây ô nhiễm nước mặt. Hiện nay, nhiều sông suối đã bị thay đổi dòng chảy, ao hồ đã bị san lấp để xây nhà, cơ sở sản xuất... những ao, hồ còn lại hầu hết đã bị nhiễm bẩn, chất lượng nước không đáp ứng yêu cầu sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Vì vậy, người dân đã chuyển hướng sang sử dụng nước nước dưới đất thay cho nguồn nước mặt. Ước tính mỗi năm có hàng trăm giếng khoan nước nước dưới đất mới được người dân đưa vào sử dụng. Các giếng khoan nước sinh hoạt chủ yếu khai thác nước nước dưới đất ở độ sâu trung bình từ 50 - 80 mét.
Ngoài phục vụ nhu cầu sinh hoạt, trên địa bàn tỉnh Sơn La còn có nhiều tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng nước nước dưới đất phục vụ hoạt động, sản xuất với công suất khai thác dao động từ 100 - 500 m3/ngày đêm, trong thời gian tới và tương lai, còn có nhiều công trình khai thác nước với quy mô lớn hơn (Qkt = 400 -1500 m3/ngđ).
Việc khai thác sử dụng nước dưới đất không theo quy hoạch là một trong những nguyên nhân chính gây ra sự lãng phí, suy thoái tài nguyên nước dưới đất và gây ảnh hưởng tiêu cực tới môi trường.
Mặt khác, khi khai thác nước dưới đất sẽ gây ra hiện tượng hạ thấp mực nước dưới đất của các tầng chứa nước. Việc hạ thấp mực nước dưới đất quá giới hạn cho phép có thể phát sinh các hiện tượng nứt đất, sụt lún bề mặt địa hình, tạo điều kiện cho vật chất ô nhiễm ở những tầng chứa nước có áp cao dịch chuyển vào.
Ngoài ra, sự thiếu hiểu biết về vai trò, tầm quan trọng và những nguy cơ có thể xảy ra đối với nước dưới đất như: cạn kiệt, ô nhiễm... khiến một bộ phận không nhỏ người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh chưa có ý thức trong việc khai thác và sử dụng nước dưới đất. Khai thác nước nước dưới đất không hợp lý ngoài việc làm cho nước nước dưới đất bị sụt giảm về trữ lượng còn khiến nguy cơ ô nhiễm nước nước dưới đất từ nước mặt tăng lên.
Trong những năm gần đây, tỉnh Sơn La đã thực hiện một số nhiệm vụ về Quy hoạch sử dụng nước của tỉnh. Tuy nhiên chưa có một đánh giá chi tiết nào về tài nguyên nước dưới đất, hiện trạng khai thác và sử dụng để có giải pháp quản lý, bảo vệ và sử dụng hợp lý nước dưới đất.
Thực hiện các qui định pháp luật trong lĩnh vực tài nguyên nước và nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý, bảo vệ nước dưới đất trên địa bàn tỉnh, ngày 14/3/2018, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 562/QĐ-UBND cho phép lập Dự án “Điều tra, đánh giá khoanh vùng cấm, vùng hạn chế khai thác sử dụng nước dưới đất trên địa bàn tỉnh Sơn La”. Dự án sẽ được triển khai thực hiện và hoàn thành trong 02 năm 2018-2019 với phạm vi thực hiện trên địa bàn toàn tỉnh, tập trung cho các khu vực diện tích đã, đang và sẽ có các hoạt động liên quan đến nước dưới đất.
Dự án “Điều tra, đánh giá khoanh vùng cấm, vùng hạn chế khai thác sử dụng nước dưới đất trên địa bàn tỉnh Sơn La” được thực hiện sẽ đánh giá lại về hiện trạng, diễn biến trữ lượng, chất lượng và hiện trạng khai thác, sử dụng nước dưới đất; xác định vùng cấm, vùng hạn chế khai thác làm cơ sở cho việc cấp phép, đăng ký khai thác, sử dụng nước dưới đất góp phần bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên nước dưới đất trên địa bàn tỉnh Sơn La./.

Lê Hằng - Phòng Tài nguyên nước