Nhìn lại sau 5 năm thực hiện Luật Khoáng sản 2010

7/18/2016 10:52:09 PM

Sau 5 năm thực hiện Luật khoáng sản năm 2010, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh Sơn La đã đạt được những kết quả đáng kể; từng bước hoàn thiện văn bản pháp luật về khoáng sản ở địa phương; công tác cấp giấy phép hoạt động khoáng sản ngày càng chặt chẽ, đúng quy định theo hướng cải cách thủ tục hành chính; công tác thanh tra, kiểm tra được quan tâm đẩy mạnh, góp phần chấn chỉnh hoạt động khoáng sản, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về khoáng sản.

Thu ngân sách ước đạt trên 278 tỷ đồng
Từ năm 2010 tới nay, để công tác quản lý nhà nước về khoáng sản đạt hiệu quả cao, UBND tỉnh Sơn La đã hoàn thành việc lập, phê duyệt quy hoạch khoáng sản của địa phương, cụ thể: Quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường tỉnh Sơn La đến năm 2020; Quy hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng cát, sỏi xây dựng trên địa bàn tỉnh Sơn La đến năm 2020; Điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch thăm dò, khai thác, sử dụng khoáng sản đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2025. Phê duyệt 93 điểm mỏ thuộc khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản.
Đồng thời, công tác bảo vệ khoáng sản chưa khai thác đã được UBND tỉnh Sơn La đặc biệt quan tâm chỉ đạo. Đã thành lập các Đoàn kiểm tra liên ngành kiểm tra, ngăn chặn, xử lý các hành vi khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn. UBND tỉnh đã chỉ đạo UBND các huyện, thành phố lập phương án bảo vệ khoáng sản trên địa bàn (theo từng cấp từ xã, phường đến huyện, thành phố). Trên cơ sở đó, giao Sở TN&MT xây dựng Phương án bảo vệ tài nguyên khoáng sản chưa khai thác trên địa bàn tỉnh và được phê duyệt tại Quyết định số 2224/QĐ-UBND ngày 06/10/2015 của UBND tỉnh Sơn La.
Bên cạnh đó, thực hiện Luật Khoáng sản năm 2010, UBND tỉnh Sơn La đã giao cho Sở TN&MT là cơ quan tiếp nhận, thụ lý, giải quyết các hồ sơ đề nghị cấp giấy phép hoạt động khoáng sản thuộc thẩm quyền giải quyết của UBND tỉnh. Kết quả, từ năm 2011 đến 31/12/2015, Sở TN&MT đã tiếp nhận thụ lý, tham mưu giải quyết cấp 28 giấy phép thăm dò khoáng sản, 11 giấy phép khai thác khoáng sản, phê duyệt trữ lượng khoáng sản 19 mỏ. Ban hành quyết định đóng cửa mỏ khoáng sản đối với 60 mỏ.
Việc thu nộp ngân sách trên địa bàn tỉnh từ các hoạt động liên quan đến khoáng sản trong 5 năm qua ước đạt gần 278 tỷ đồng. Trong đó, thu thuế tài nguyên 2011-2015 là gần 220 tỷ đồng; phí BVMT hơn 27,6 tỷ đồng; tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đã phê duyệt với tổng số tiền hơn 398,5 tỷ đồng của 21 điểm mỏ; số tiền đã nộp ngân sách đến hết năm 2015 là hơn 30,3 tỷ đồng, số tiền chưa nộp theo quy định là hơn 25 tỷ đồng. Các tổ chức, cá nhân hoạt động khai thác khoáng sản đã ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường trong khai thác hơn 7,8 tỷ đồng. 

Cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn
Có thể nói, sau 5 năm thực hiện Luật khoáng sản năm 2010, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh Sơn La đã đạt được những kết quả đáng kể; từng bước hoàn thiện văn bản pháp luật về khoáng sản ở địa phương; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về khoáng sản để góp phần nâng cao nhận thức của cộng đồng, ý thức tuân thủ pháp luật về khoáng sản của các cơ quan tổ chức, cá nhân; công tác cấp giấy phép hoạt động khoáng sản ngày càng chặt chẽ, đúng quy định theo hướng cải cách thủ tục hành chính; công tác thanh tra, kiểm tra được quan tâm đẩy mạnh, đã góp phần chấn chỉnh hoạt động khoáng sản, nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về khoáng sản.
Hoạt động khai thác khoáng sản, chế biến khoáng sản đã góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương; đóng góp vào ngân sách, phát triển và mở rộng cơ sở hạ tầng kỹ thuật, tạo việc làm cho một bộ phận lao động địa phương, khai thác tiềm năng, thế mạnh khoáng sản của tỉnh.
Song, bên cạnh những kết quả đã đạt được, hoạt động thăm dò khoáng sản trên địa bàn tỉnh Sơn La còn nhiều khó khăn như việc yêu cầu có vốn chủ sở hữu ít nhất bằng 50% tổng vốn đầu tư thực hiện đề án thăm dò khoáng sản theo quy định tại Điểm c, Khoản 2, Điều 40, Luật Khoáng sản nhưng không hướng dẫn về biện pháp chứng minh có vốn chủ sở hữu như thế nào dẫn đến vướng mắc, thiếu đồng nhất khi triển khai thực hiện. 
Công tác thu, nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản theo quy định tại Nghị định số 203/2013/NĐ-CP ngày 28/11/2013 của Chính Phủ gặp nhiều khó khăn, do các đơn vị hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh đa số là các Hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ, không có khả năng về tài chính. Một số quy định của Luật khoáng sản và các văn bản hướng dẫn của Nhà nước chưa phù hợp đối với loại hình quy mô sản xuất nhỏ, như yêu cầu có giấy chứng nhận đầu tư, quyết định phê duyệt trữ lượng khoáng sản, báo cáo đánh giá tác động môi trường và đề án cải tạo phục hồi môi trường trong hồ sơ cấp phép khai thác khoáng sản, cách tính và phương thức thu nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản...
Các dự án khai thác khoáng sản hiện nay trên địa bàn tỉnh Sơn La chủ yếu khai thác bằng phương pháp hầm lò. Các điểm mỏ hầu hết là các điểm mỏ phân tán, nhỏ lẻ, trữ lượng nhỏ, chất lượng thấp, khoáng sản không tập trung. Do đó, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh hầu hết vẫn áp dụng công nghệ khai thác thô sơ, chống đường lò bằng cột gỗ kết hợp với cột thủy lực đơn, phá vỡ đất đá và khoáng sản bằng khoan nổ mìn. 
Một số tổ chức, cá nhân chưa thực sự tuân thủ đầy đủ các cam kết trong dự án đầu tư, còn xảy ra tình trạng chậm tiến độ và giải ngân thực hiện dự án. Ý thức tuân thủ pháp luật của một số doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân còn thấp nên tình trạng vi phạm pháp luật, nhất là bảo vệ môi trường, tuân thủ quy trình, quy phạm kỹ thuật, an toàn lao động trong khai thác, chế biến khoáng sản vẫn còn tồn tại, chậm làm thủ tục thuê đất và cấp phép sử dụng tài nguyên nước và xả nước thải vào nguồn nước...
Nguyễn Nga